LET OP! U kunt deze titel blijven bestellen maar is op dit moment in herdruk en vanaf september 2010 weer leverbaar.

De geschiedenis van de Emslandkampen. Een zoektocht naar de gruwelijke herinneringen aan de 15 onbekende Duitse concentratiekampen langs de grens van Groningen en Drenthe.

In de 15 Emslandkampen hebben zich, net als in de andere Duitse concentratiekampen, afschuwelijke taferelen afgespeeld. Als gevolg van zware arbeid, ondervoeding en epidemieën zijn grote aantallen slachtoffers gevallen. Ruim 30.000 mensen zijn in totaal in deze kampen omgekomen, waaronder 26.000 Russische krijgsgevangenen. Waarom weten we er zo weinig van af? Waarschijnlijk omdat de gruwelen van Auswitsch, Dachau en Sobibor na de oorlog overheerstten; er was geen plaats voor nog meer leed. Of misschien omdat het in eerste instantie werkkampen waren, waarvan voor de oorlog beweerd werd dat er zware misdadigers gevangen zaten en geen politieke gevangen, ofwel tegenstanders van Nazi-Duitsland. Zeker is dat de bevolking in die streek deze periode zo snel mogelijk wilde vergeten en er niet over wilde praten.

Vlak over de grens in Duitsland, ter hoogte van de provincies Drenthe en Groningen, hebben vanaf 1933 tot het einde van de Tweede Wereldoorlog vijftien concentratie-, straf- en krijgsgevangenenkampen gelegen, de Emslandkampen. Daar speelden zich, net als in de grote concentratiekampen, afschuwelijke taferelen af. Namen als Auswitsch en Dachau zijn een begrip geworden in Nederland, synoniem voor het grote leed van de oorlog, terwijl de nabijgelegen Emslandkampen nauwelijks bekend zijn.

Gevangen in het veen vertelt het verhaal van deze onbekende oorlogskampen. Het verhaal van de gevangenen, maar ook van omwonenden en van Nederlanders uit de grensstreek die direct of indirect met de kampen te maken kregen.

De eerste, in 1993 gebouwde kampen, waren concentratiekampen voor de tegenstanders van het Hitler-regime. De gevangenen moesten als dwangarbeiders het veen ontginnen, zonder machines, slechts voorzien van een spade. Ze kregen nauwelijks te eten. De loodzware arbeid onder mensonterende omstandigheden kostte velen het leven.
Vanaf 1939 werden de kampen gebruikt voor het opsluiten van krijgsgevangenen uit Polen, Frankrijk, Italië en Rusland. Met name de Russen werden er slecht behandeld; ze werden stelselmatig vermoord, verhongerd of kwamen om door epidemieën. Van de ruim 30.000 omgekomen gevangenen in de kampen waren zeker 26.000 Russische krijgsgevangenen.
Auteur Pieter Albers is op zoek gegaan naar de geschiedenis van die vijftien kampen langs de grens. Van de meeste kampen is nauwelijks nog iets terug te vinden op enkele begraafplaatsen en grafmonumenten na. Slechts oude foto’s en door gevangenen gemaakte tekeningen herinneren ons nog aan dat gruwelijke verleden. En hier en daar een vergeten, oude trafo-huisje, een toegangspoort of een barak.
Via twee bijgevoegde autotochten en een fietstocht zijn alle vijftien kamplocaties terug te vinden.